Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; SEOFriendlyImages has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/plugins/seo-image/seo-friendly-images.class.php on line 2

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; ads125_widget has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-ads.php on line 8

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; ads120_90_widget has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-ads.php on line 129

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; ads120_60_widget has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-ads.php on line 250

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; ads120_600_widget has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-ads.php on line 372

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; ads120_240_widget has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-ads.php on line 493

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; ads160_600_widget has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-ads.php on line 613

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; ads300_600_widget has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-ads.php on line 721

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; ads250_250_widget has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-ads.php on line 830

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; ads300_100_widget has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-ads.php on line 942

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; ads300_250_widget has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-ads.php on line 1054

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; tie_video_widget has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-video.php on line 7

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; tie_posts_list has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-posts.php on line 6

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; tie_login_widget has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-login.php on line 6

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; tie_google_widget has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-google.php on line 7

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; tie_widget_tabs has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-tabbed.php on line 7

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; tie_flickr_photos has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-flickr.php on line 7

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; tie_author_widget has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-author.php on line 7

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; author_post_widget has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-author.php on line 68

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; tie_social_widget has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-social.php on line 6

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; tie_search has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-search.php on line 6

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; tie_slider has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-slider.php on line 6

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; TIE_WeatherWidget has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-weather.php on line 220

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; tie_youtube_widget has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-youtube.php on line 7

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; tie_Latest_Tweets has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-twitter.php on line 7

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; tie_timeline_widget has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-timeline.php on line 6

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; tie_facebook_widget has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-facebook.php on line 7

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; tie_categort_posts has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-category.php on line 6

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; tie_news_pic has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-news-pic.php on line 6

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; tie_text_html has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-text-html.php on line 6

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; tie_feedburner_widget has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-feedburner.php on line 6

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; tie_soundcloud has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-soundcloud.php on line 6

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; tie_author_custom has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-author-custom.php on line 6

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; tie_Author_Bio has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-custom-author.php on line 6

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; tie_authors_posts has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-authors-posts.php on line 6

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; tie_comments_avatar has a deprecated constructor in /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-comments-avatar.php on line 6

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/gezginde/public_html/wp-content/themes/gezginwp/framework/widgets/widget-google.php:7) in /home/gezginde/public_html/wp-includes/feed-rss2.php on line 8
köprüsü – Gezgin Dergi http://gezgindergi.com Sun, 14 Dec 2014 00:49:52 +0000 tr hourly 1 https://wordpress.org/?v=5.3.2 84297893 İstanbul Boğazı’na Takılan Gerdanlık: Boğaziçi Köprüsü http://gezgindergi.com/istanbul-bogazina-takilan-gerdanlik-bogazici-koprusu/ http://gezgindergi.com/istanbul-bogazina-takilan-gerdanlik-bogazici-koprusu/#respond Fri, 14 Mar 2014 20:00:22 +0000 http://gezgindergi.com/?p=1089 Yazı: Oğuzhan KARAGÜL Fotoğraflar:Beyazıt Devlet Kütüphanesi Arşivi Boğaziçi Köprüsü hiç şüphesiz İstanbul’un en önemli yapılarından birisidir. Asırlar öncesinden yapımı hayal edilen, defalarca projesi çizilen, inşa edilmesi kararlaştırılan ancak çeşitli sebeplerle 1970 yılına kadar yapımına başlanamayan, Cumhuriyet tarihinin en büyük projelerinden biridir Boğaziçi Köprüsü. Gündüzleri Avrupa ile Asya’yı kara yoluyla birbirine bağlayan bir geçit, geceleri ise …

The post İstanbul Boğazı’na Takılan Gerdanlık: Boğaziçi Köprüsü appeared first on Gezgin Dergi.

]]>
Yazı: Oğuzhan KARAGÜL Fotoğraflar:Beyazıt Devlet Kütüphanesi Arşivi

Boğaziçi Köprüsü hiç şüphesiz İstanbul’un en önemli yapılarından birisidir. Asırlar öncesinden yapımı hayal edilen, defalarca projesi çizilen, inşa edilmesi kararlaştırılan ancak çeşitli sebeplerle 1970 yılına kadar yapımına başlanamayan, Cumhuriyet tarihinin en büyük projelerinden biridir Boğaziçi Köprüsü. Gündüzleri Avrupa ile Asya’yı kara yoluyla birbirine bağlayan bir geçit, geceleri ise güzel bir genç kızın boynuna takılmış ışıl ışıl parlayan pırlanta bir gerdanlık gibi İstanbul Boğazı’nın latif bir süsüdür âdeta.

(Boğaz Köprüsünün yapılmasına karar veriş toplantısı)

Tarih boyunca İstanbul’un iki yakası arasında bir köprü yapılması zaman zaman gündeme gelmişse de dönemin teknolojisiyle bu mümkün olamamıştır. Tarihte şehrin iki yakasını ilkel bir köprü ile birleştirerek Asya’dan Avrupa yakasına ilk geçen kişi, M.Ö. 513 yılında Pers imparatoru Darius (Dârâ) olmuştur. İmparator Darius Rumeli’ne çıktığı bir sefer sırasında, İstanbul Boğazı’nın en dar yeri olan Anadoluhisarı ile Rumelihisarı arasına gemileri dizdirerek bir köprü oluşturmuş ve 80.000 askerini bu köprüden Avrupa yakasına geçirmiştir. Esasen bu oluşum bir köprüden çok sadece geçiş amacıyla kullanılmış, yüzer araçlardan meydana getirilmiş bir geçitti. Yine de tarihte ilk kez yapılan bir geçiş olması bakımından önemi büyüktür.

İstanbul Osmanlılar tarafından fethedildikten sonra, ilk defa II. Bayezid devrinde İstanbul Boğazı’na bir köprü yapılması gündeme gelmiştir. Bazı devlet adamları bu köprünün askerî bakımdan büyük avantaj sağlayacağını düşünüyorlardı. Hatta o zamanda yaşamış büyük İtalyan mimar, sanatçı ve bilim adamı Leonardo Da Vinci bile boğazın iki yakasını birleştiren açılır kapanır bir köprü projesi çizmiş ve devrin padişahı II. Bayezid’e sunmuştur. Fakat bu köprünün inşası için teşebbüse geçilmemiştir. Osmanlılar zamanında köprü fikri tekrar II. Abdülhamid’in son yıllarında gündeme gelmiştir. Zira artık o yıllarda boğaz köprüsüne askerî açıdan çok ihtiyaç duyulmaya başlanmıştı. Sultan II. Abdülhamid, Bosphorus Railroad Company adlı yabancı bir şirkete köprü projesi hazırlattı. Projeye göre köprü ahşaptan yapılacak, kuleleri olacak, geceleri aydınlatılacak ve üzerinden demiryolu geçecekti. Ancak zamanın siyasi olayları ve padişahın tahttan indirilmesi sebebiyle bu girişim de proje aşamasında kalmış, boğaz köprüsü yapılamamıştır.

Osmanlı Devleti yıkılıp Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra, boğaz köprüsü fikri yeniden gündeme gelmiştir. Cumhuriyet devrindeki bu yeni teşebbüste Nuri Demirağ’ın çok önemli bir yeri vardır. Bu nedenle onu özellikle zikretmek gerekir. Nuri Demirağ, Cumhuriyet döneminde pek çok önemli işe imza atmış, soyadından da anlaşılacağı üzere Cumhuriyet’in kuruluş yıllarında ülkemizdeki demiryollarının büyük kısmını inşa etmiş bir müteahhit ve işadamıdır. Nuri Demirağ, çıktığı yurt dışı gezilerinde büyük Avrupa ve ABD şehirlerindeki deniz ve nehirlerin üzerinde en az iki köprü bulunduğunu görmüş, dünyanın en önemli şehirlerinden biri olan İstanbul’da boğaza kurulu bir köprü olmamasından üzüntü duymuştur. Bunun üzerine de, İstanbul Boğazı’na bir köprü yapılması için 1931’de çalışmalara başlamıştır. ABD’den uzmanlar getirtmiş, San Francisco şehrindeki Golden Gate köprüsünü yapanlarla anlaşmıştır. Bütün hazırlıklar tamamlanmış, proje hazırlanmış ve biten proje 1933 yılında Atatürk’e sunulmuştur. Atatürk projeyi çok beğenmiş ve Nuri Demirağ’ı takdir etmiştir. Daha sonra Atatürk, köprü projesini uygulanmak üzere zamanın hükûmetine havale etmiş, fakat proje, İstanbul Boğazı’na bir köprü yapılamayacağını, yapılırsa dayanıklı olmayacağını düşünen hükûmet tarafından reddedilmiş ve hayata geçirilmemiştir. Böylelikle Boğaziçi’ne köprü yapılması teşebbüsü bir kez daha başarısızlıkla sonuçlanmıştır.

Cumhuriyet döneminde İstanbul Boğazı’na köprü yapılması için bir sonraki girişim Demokrat Parti zamanında olmuştur. 1950’li yılların sonuna gelindiğinde İstanbul’un oldukça büyümesi ve nüfusunun artmış olması, boğaza bir köprü yapılmasını zorunlu hale getirmiştir. Başbakan Adnan Menderes köprü için gerekli çalışmaları yaptırmış, 25 Mayıs 1960’ta bir İngiliz şirketiyle sözleşme imzalamıştır. İki gün sonra meydana gelen askerî müdahale nedeniyle bu girişim de başarılı olamamış, köprü projesi ancak 5 yıl sonra 1965’te tekrar gündeme gelebilmiştir.

1965 yılında kurulan tek parti hükûmetiyle yeniden önem kazanan köprü fikri için ciddi çalışmalar başlamıştır. Gerekli ön çalışmalar yapılmış, köprünün projesi çizilmiştir. Hazırlanan projeye göre köprünün Avrupa yakasındaki ayağı Ortaköy’de, Anadolu yakasındaki ayağı ise Beylerbeyi’nde olacaktır. Temel atma töreni 20 Şubat 1970’te Beylerbeyi şantiyesinde yapılmıştır. Mart 1970’te Ortaköy ayaklarının, hemen ardından da Beylerbeyi ayaklarının kazısı başlamıştır. Mayıs 1971’de Ortaköy ve Temmuz 1971’de ise Beylerbeyi kulelerinin monte edilmesi işlemine geçilmiştir. 1972 yılı Ocak ayında her iki kulenin de montajı tamamlanarak kuleler yükselmiştir. Kuleler tamamlandıktan sonra, Ortaköy’den Beylerbeyi’ne kadar deniz yüzeyine birbirine paralel iki tane kılavuz halat serilmiş, bunlar kulelerden aynı anda çekilerek yine Ocak 1972’de ilk birleşim sağlanmıştır. Tellerin gerilim ve büküm işlemleri 10 Haziran 1972’de başlamış ve köprünün açılışına kadar sürmüştür. İtalya ve İngiltere’de hazırlanmış, içi boş kutular şeklindeki 60 adet tabliyeyi oluşturacak olan paneller, demonte olarak deniz yoluyla getirilmiş ve Göksu birleştirme şantiyesinde montajları yapılmaya başlanmıştır. Tabliyeler, köprünün üzerindeki trafik akışını sağlayacak olan yolu oluşturan, kulelerde gerili çelik halatlara salıncak gibi asılan ve birbirlerine lego oyuncakları gibi bağlanan taşıyıcı bloklardı. 26 Mart 1973’te son tabliye de montajlanmış ve daha sonra 60 adet tabliye birbirine kaynaklanmıştır. Her şey tamamlandıktan sonra köprü üzerinden ilk kez yürüyerek Asya’dan Avrupa’ya geçilmiştir.

Boğaziçi Köprüsü’nün açılış töreni, Türkiye Cumhuriyeti’nin 50. kuruluş yıldönümü şerefine 30 Ekim 1973’te yapılmıştır. Açılış törenine halk çok yoğun bir ilgi göstermiş ve on binlerce kişi önce Asya’dan Avrupa’ya, daha sonra da karşılıklı olarak her iki yakaya yürümeye başlamıştır. Köprünün açılışı şerefine, yayalara araç yolundan da yürüme izini verilince, köprü üzerinde yürüyenlerin çokluğundan köprünün rezonansı aşırı derece artmış, köprü salıncak gibi sallanmıştır. Bunun üzerine köprü yıkılır korkusuyla köprüden yaya geçişi yasaklanmıştır.

Pek çok girişimden sonra nihayet inşa edilerek 30 Ekim 1973’te açılan Boğaziçi Köprüsü ile, çok uzun zamandır düşünülen fakat hayata geçirilemeyen bir proje gerçekleştirilmiş oldu. Böylece İstanbul’un Avrupa ve Asya yakaları tarihte ilk kez kara yoluyla birleştirilmiş, İstanbul fazlasıyla hak ettiği bir medeniyet eserine kavuşmuştur. Boğaziçi Köprüsü, kendisinden 14 yıl sonra yapılacak olan Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’ne de ilham ve cesaret kaynağı olmuştur.

İstanbul Boğazı’na Takılan Gerdanlık: Boğaziçi Köprüsü – Bu yazı 2012 yılının Ağustos ayında yayınlanan Gezgin Dergisi’nin 66. sayısından alınmıştır.

The post İstanbul Boğazı’na Takılan Gerdanlık: Boğaziçi Köprüsü appeared first on Gezgin Dergi.

]]>
http://gezgindergi.com/istanbul-bogazina-takilan-gerdanlik-bogazici-koprusu/feed/ 0 1089
Saraybosna Latin Köprüsü http://gezgindergi.com/saraybosna-latin-koprusu/ http://gezgindergi.com/saraybosna-latin-koprusu/#respond Mon, 10 Feb 2014 00:47:56 +0000 http://gezgindergi.com/?p=1207 Yazı: Halil Çelik Kadîm kültürlerden bu yana medeniyetler suyun olduğu yerlerde yüksele gelmiştir. Nil Deltası, Mezapotamya, Maveraünnehir gibi… Yaşam ve zenginlik kaynağıdır su. Bu nedenle deniz kıyılarında ve büyük nehir havzalarında yer alan şehirlerde, farklı kültürlere ve etkileşime açık olmaları sayesinde heterojen ve daha zengin medeniyetler kurula gelmiştir. Balkanlar ve Orta Avrupa’daki önemli şehirlerin çoğu …

The post Saraybosna Latin Köprüsü appeared first on Gezgin Dergi.

]]>
Yazı: Halil Çelik

Kadîm kültürlerden bu yana medeniyetler suyun olduğu yerlerde yüksele gelmiştir. Nil Deltası, Mezapotamya, Maveraünnehir gibi… Yaşam ve zenginlik kaynağıdır su. Bu nedenle deniz kıyılarında ve büyük nehir havzalarında yer alan şehirlerde, farklı kültürlere ve etkileşime açık olmaları sayesinde heterojen ve daha zengin medeniyetler kurula gelmiştir.

Balkanlar ve Orta Avrupa’daki önemli şehirlerin çoğu da -suyun akan hali olan- nehirler etrafında inkişâf etmiştir. Üsküp’ten geçen Vardar, Budapeşte’yi ikiye bölen Tuna, Prizren ile Bistriça, Belgrad’ı çevreleyen Sava ve Tuna, Ljubjana’nın içinden geçen aynı isimli nehir Balkan ve Orta Avrupa coğrafyasında akla ilk gelenlerden…

Goran Bregoviç’in Nilgün Cerrahoğlu ile yaptığı söyleşide “Balkanların merkezi burası (İstanbul). Benim gibi bir Osmanlı taşra kentinde doğmuş biri için, kültürel metropol Trieste ya da Viyana değil, İstanbul’dur. Fransız sömürgelerinden gelen Afrikalılar’ın Paris’i keşfederken duydukları heyecanı ya da Hintli veya Karaiblilerin “metropolü” Londra’da keşfederken duyduklarını; bu yüzden ben İstanbul’da yaşıyorum. Balkanların Osmanlı egemenliği altında olduğu 500 yıl boyunca, büyük acılar yaşadık şüphesiz. Ama bu da bir gerçek. Bölgenin 500 yıllık enerji merkezi İstanbul. Bizim metropolümüz burası.” dediği Balkanların metropolü İstanbul ise bir nehrin değil, şanına yakışır bir şekilde muhteşem Boğaziçi ve Altın Boynuz’un etrafında kurulmuştur .

Osmanlı İmparatorluğu ve onun Balkanlarda kurduğu medeniyetin fevkalâde imarcı olduğuna şüphe yok. Osmanlı kendi medeniyetine ait olmayan yapıları bile özenle korurdu. İmparatorluğun her köşesine imar götürülmeye çalışılırdı. Üstelik bu imar çalışmaları sadece devlet tarafından yürütülmez, ahali tarafından da önemli katkılarda bulunulurdu. Ekrem Hakkı Ayverdi, “Avrupa’da Osmanlı Mimarisi” adlı eserinde, Osmanlı’nın sadece Balkanlar’da 15.787 adet mimari yapı inşa ettiğini ortaya koyar. Cami-mescitler, medreseler, mektepler, tekke ve zaviyeler, imarethaneler, hanlar, hamamlar, türbeler, köprüler, kervansaraylar, çeşmeler, saat kuleleri, hastaneler, bedestenler, kütüphaneler ve çeşitli sanat eserleri Osmanlılar tarafından Balkan coğrafyasına nakşedilmiştir. Saraybosna da, Üsküp, Mostar, Prizren, Belgrad ve Budapeşte gibi içinden nehir geçen bir şehirdir. Sayıları son asırda ve özellikle son savaşta adamakıllı azalmış olmasına rağmen, Osmanlı İmparatorluğu döneminden kalan sayısız eseri ve mimarî havasıyla, Saraybosna tipik bir Osmanlı kentidir. Şehir doğudan batıya uzanan Miljacka Nehri’nin her iki yanına kurulmuştur.

Bu coşkun akan nehrin üzerinde, şehrin iki yakasını birbirine bağlayan çok sayıda köprü yer alır. Bu köprülerin en ünlüsü, belki de dünyanın en ünlü köprülerinden biri, Miljacka Nehri üzerindeki taş köprüdür. Yıllardır değişik isimlerle anılagelen köprü için bugün şehirde Hristiyanların daha yoğun yaşadığı Latinluk veya Frenkaluk olarak anılan güney bölgesini kuzeydeki eski şehir merkezine bağladığı için “Latin Köprüsü” adı kullanılır. Bugünkü köprünün yerinde ilk olarak 1541 yılında ahşap bir köprü yapılır. 1565 yılında ise Ali Aynî Bey tarafından taş bir köprü inşa edilir. 18. asrın sonunda sel sebebiyle tahrip olan köprü 1798 yılında Hacı Abdullah Briga tarafından yeniden inşa edilir. Köprü ilk yapıldığında 4 kemer ve bu kemerleri taşıyan taşıyan 5 ayaktan oluşuyordu ancak 19. yüzyılın sonunda Miljacka nehrinin duvarlarının yapıldığı dönemde kemerlerden biri duvarın içinde kalır.

Estetik, zarif, minik sayılabilecek hatta benzerlerine Osmanlı coğrafyasında sıkça rastlanabilecek olan bu vakûr köprüyü dünyanın en ünlü köprülerinden biri yapan olay 28 Haziran 1914 günü gerçekleşir.

9.381.551 insanın ölmesi, 23.148.975 insanın ciddi şekilde yaralanması ve kaybolan 31.266.438 insandan haber alınamaması sonucunu doğuran 1. Dünya Savaşı’nı başlatan kıvılcım bu köprünün üzerinde çakılır.

Avusturya – Macaristan veliahtı Ferdinand ve eşi Hohenberg Düşesi Sofia 28 Haziran 1914 tarihinde, 6 sene evvel ilhâk ettikleri Bosna-Hersek’in merkezi Saraybosna’yı ziyaret ederken, ayrılıkçı bir Sırp milliyetçisi olan Gavrilo Princip tarafından bir sûikast sonucu öldürülür. Gavrilo ve arkadaşları Bosna-Hersek’i Sırbistan Krallığı’na bağlamak ve Avusturya-Macaristan egemenliğine son vermek isteyen “Genç Bosna” örgütünün üyeleridir.

Kısa bir süre sonra 28 Temmuz 1914’te Avusturya-Macaristan Sırbistan’a savaş ilân eder. Almanya’nın uyarılarına rağmen Rusya’nın 30 Temmuz’da Sırbistan safl arında seferberlik ilân etmesi üzerine, Almanya da 1 Ağustos’ta Rusya’ya savaş ilan ederek cepheyi genişletir. Bunu aynı tarihlerde Fransa’nın Almanya’ya karşı seferberliği izler. Fransa’ya Belçika üzerinden saldırmayı planlayan Almanya Belçika’ya bir nota verir. Almanya ortaya çıkacak bütün zararlarının ödeneceği ve toprak bütünlüğüne dokunulmayacağı konusunda güvence vererek Belçika topraklarından geçiş izni ister. Belçika bu talebi reddedince 3 Ağustos’ta Almanya Belçika’ya saldırır. Saldırı üzerine İngiltere 4 Ağustos’ta Almanya’ya bir nota vererek Belçika’yı boşaltmasını ister. Almanya bu isteği reddeder, İngiltere aynı gece Almanya’ya savaş ilân eder. Böylece dünyayı 4 sene boyunca kana bulayacak olan I.Dünya Savaşı başlamış olur. Osmanlı Devleti başlangıçta tarafsızlığını ilân etse de, savaşı kazanan tarafın Osmanlı Devleti’ni yok edeceğinden korkan İttihat Terakki hükûmetinin Harbiye Bakanı ve Başkomutan Enver Paşa 2 Kasım 1914’te Osmanlı Devleti’ni savaşa sokar.

Saraybosna’da Latin Köprüsü üzerinde, bu kanlı savaşı başlatan kıvılcımın olduğu yerde bulunmak tarifsiz bir keder yaratıyor. Köprünün girişinde, Gavrilo’nun suikasti gerçekleştirdiği yerdeki binanın duvarında bir yazı yer alıyor: “From this place on 28 June 1914 Gavrilo Princip assasinated the heir to the Austro-Hungarian throne Franz Ferdinand and his wife Sofia” (Burası Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun veliahtı Franz Ferdinand ve eşi Sofia’nın 28 Haziran 1914 tarihinde Gavrilio Princip tarafından suikaste uğrayıp hayatını kaybettiği yerdir).

Suikastten hemen sonra Avusturya- Macaristan hükûmeti tarafından suikastın yapıldığı yere maktûl prensin anısına bir anıt dikilir, fakat bu anıt 1918 yılında Avusturya – Macaristan’ın Birinci Dünya Savaşı’nı kaybedip bölgeden çekilmesi üzerine Sırplar tarafından yıkılır. II.Dünya Savaşı’ndan sonraysa köprüye Sırp ulusal kahramanı olarak kabul edilen suikastçı Gavrilo Pricip’in ismi verilir!..

1389’da Sırp ve Osmanlı orduları Kosova Ovası’nda karşı karşıya gelir. 8 saat süren savaşın yapıldığı gün ile ilgili değişik kaynaklarda 20 Haziran – 10 Ağustos arasında değişen bilgiler verilmektedir. Sırplar I.Kosova Savaşı’nın 28 Haziran 1389’da gerçekleştiğine inanırlar.

8 saat süren savaşta Osmanlı ordusu galebe çalar. Sultan I.Murat henüz savaş alanından ayrılıp otağına gelmeden, Sırp asilzâdelerinden Milos Obeliç bir mülteci gibi Sultanın yanına yaklaşır ve aniden çıkardığı hançerle onu ağır yaralar. Savaş sona erdikten kısa bir süre sonra Murat Hüdâvendigâr şehit olur.

Osmanlı sultanını hançerleyerek öldüren Miloş Obeliç Sırpların bir başka ulusal kahramanıdır. Sırplar Miloş Obeliç’in, Murat Hüdâvendigâr’ı öldürdüğü gün olan 28 Haziran’ı her sene “Aziz Vitus Günü” olarak kutlarlar. Ferdinand suikastinin de 28 Haziran’da, Hüdavendigâr suikastinin yıldönümünde gerçekleştirilmesi ilginçtir.

1989 senesinin 28 Haziran’ında ise, Eski Yugoslavya Devlet Başkanı Slobodan Miloşeviç, Murat Hüdavendigâr suikastinin 600. yıldönümü dolayısıyla Kosova Ovası’nda Gazi Mestan diye anılan bölgede yaklaşık 1 milyon Sırpı toplar. Arnavut nüfusun çoğunlukta olduğu Kosova Özerk Bölgesi’nin özerkliğini iptal ederek, Balkanları 10 yıl boyunca kana bulayacak olan gelişmelerin fitilini ateşler.

Resimde bu toplantının düzenlendiği yerde Sırplar tarafından dikilen anıt görünüyor. Arnavutların çoğunlukta olduğu Kosova Özerk Bölgesi’nde yer alan bu anıt Birleşmiş Milletler askerleri tarafından kesintisiz olarak korunuyor.

Eski Yugoslavya için kurulan BM savaş suçları mahkemesi, 1992 – 1995 yılları arasında Bosna’da girişilen soykırım harekâtının en önemli isimlerinden Radko Mladiç ve Radoslav Karadziç’i yargılamak istiyor. Sırbistan-Karadağ bugün her iki savaş suçlusunu topraklarında saklamaya devam ediyor. Hatta Karadziç’in bu dönemde yayınladığı 3 kitap ülkede “bestseller” oldu. “Gecenin Mucizevi Güncesi” adıyla yayınladığı son kitabı ortalama aylık gelirin 255 dolar olduğu ülkede 17 dolar 20 cent’ten satılıyor…

Asırlık Sırp kini ile nasıl bir kontrast yarattığının görülebilmesi için yazıya Rahmetli Alija İzzetbegoviç’in sözleriyle son vermek istiyorum: “İnsan tabiatının özü iyilikten çok kötülüğe meyyaldir. İnsanları hoşgörülü olmaya ikna etmek, düşmanı vahşice katletmeye ikna etmekten daha zordur. Hoşgörü sulanması gereken bir fidandır. İnsanları hoşgörüye duyarlı hale getirmek gerekir. Tabii olan hoşgörüsüzlüktür. Hoşgörü çok zor gelişen bir davranış biçimidir. Hoşgörüyü öğrenmek ve bir caminin yakınında bir sinagogu veya bir sinagogun yanında katolik kilisesinin bulunmasını kabullenmek yüzyıllarımızı aldı. Oysa bir mabedi yıkmak yapmaktan daha kolaydır. Hoşgörü tabii bir davranış değil, bir kültür işidir.”

İzzetbegoviç gibi devlet adamları tarafından yönetilen bir dünya dileklerimle…

Saraybosna Latin Köprüsü – Bu yazı 2011 yılının Temmuz ayında yayınlanan Gezgin Dergisi’nin 53. sayısından alınmıştır.

The post Saraybosna Latin Köprüsü appeared first on Gezgin Dergi.

]]>
http://gezgindergi.com/saraybosna-latin-koprusu/feed/ 0 1207